Το γόνατο είναι μία από τις μεγαλύτερες και πιο επιβαρυμένες αρθρώσεις του σώματος. Σηκώνει το βάρος μας σε κάθε βήμα, στο ανέβασμα της σκάλας, στο τρέξιμο και στο κάθισμα. Γι’ αυτό ο πόνος στο γόνατο είναι από τα πιο συχνά προβλήματα που οδηγούν κάποιον στον ορθοπαιδικό, σε κάθε ηλικία. Η αιτία μπορεί να είναι από μια απλή καταπόνηση έως έναν τραυματισμό ή μια εκφυλιστική πάθηση, και η σωστή διάγνωση είναι το πρώτο βήμα για την κατάλληλη αντιμετώπιση.
Πώς είναι δομημένο το γόνατο
Η άρθρωση του γόνατος σχηματίζεται από το μηριαίο οστό, την κνήμη και την επιγονατίδα. Οι επιφάνειες των οστών καλύπτονται από αρθρικό χόνδρο, ενώ ανάμεσά τους βρίσκονται οι μηνίσκοι, που λειτουργούν ως αμορτισέρ. Τη σταθερότητα εξασφαλίζουν οι σύνδεσμοι (πρόσθιος και οπίσθιος χιαστός, έσω και έξω πλάγιος), οι τένοντες και οι μύες του μηρού. Βλάβη σε οποιοδήποτε από αυτά τα στοιχεία μπορεί να προκαλέσει πόνο.
Οι συχνότερες αιτίες πόνου στο γόνατο
Τραυματισμοί
- Ρήξη μηνίσκου: συχνά μετά από στροφή του σώματος με το πόδι σταθερό στο έδαφος ή, σε μεγαλύτερες ηλικίες, λόγω φθοράς.
- Κακώσεις συνδέσμων: όπως η ρήξη του πρόσθιου χιαστού, που εμφανίζεται κυρίως σε αθλήματα με απότομες αλλαγές κατεύθυνσης.
- Κατάγματα: μετά από πτώση ή πρόσκρουση, ιδιαίτερα σε άτομα με οστεοπόρωση.
Εκφυλιστικές παθήσεις
- Οστεοαρθρίτιδα: η σταδιακή φθορά του αρθρικού χόνδρου, η πιο συχνή αιτία χρόνιου πόνου στο γόνατο σε άτομα μέσης και τρίτης ηλικίας.
- Εκφυλιστικές ρήξεις μηνίσκου: που μπορεί να συνυπάρχουν με την αρθρίτιδα.
Καταπόνηση και φλεγμονές
- Επιγονατιδομηριαίο σύνδρομο και χονδρομαλάκυνση: πόνος στο μπροστινό μέρος του γονάτου, συχνός σε νέους και αθλητές.
- Τενοντίτιδες: όπως η τενοντοπάθεια του επιγονατιδικού τένοντα.
- Θυλακίτιδα: φλεγμονή των μικρών ορογόνων θυλάκων γύρω από την άρθρωση.
- Σύνδρομο λαγονοκνημιαίας ταινίας: πόνος στο έξω μέρος του γονάτου, συχνός σε δρομείς και ποδηλάτες.
Άλλες αιτίες
Φλεγμονώδεις αρθροπάθειες (όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα), η ουρική αρθρίτιδα, οι λοιμώξεις της άρθρωσης, αλλά και ο πόνος που αντανακλά από το ισχίο ή τη μέση, μπορούν επίσης να εκδηλωθούν ως πόνος στο γόνατο.
Συμπτώματα που συνοδεύουν τον πόνο
Τα συνοδά συμπτώματα δίνουν σημαντικά στοιχεία για την αιτία:
- οίδημα (πρήξιμο) και αίσθημα θερμότητας,
- δυσκαμψία, ιδιαίτερα το πρωί ή μετά από ακινησία,
- «κλείδωμα» ή μπλοκάρισμα της άρθρωσης,
- αίσθημα αστάθειας ή ότι το γόνατο «φεύγει»,
- τριγμοί και κριγμός κατά την κίνηση,
- δυσκολία στο πλήρες λύγισμα ή τέντωμα.
Πώς γίνεται η διάγνωση
Η διάγνωση ξεκινά από το ιστορικό (πώς ξεκίνησε ο πόνος, πού εντοπίζεται, τι τον επιδεινώνει) και την κλινική εξέταση, με ειδικές δοκιμασίες για μηνίσκους και συνδέσμους. Ανάλογα με τα ευρήματα, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει ακτινογραφίες, μαγνητική τομογραφία, υπερηχογράφημα ή αιματολογικές εξετάσεις. Δεν χρειάζονται πάντα όλες οι εξετάσεις· η επιλογή τους γίνεται εξατομικευμένα.
Θεραπευτικές επιλογές
Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία, την ηλικία και τις απαιτήσεις του ασθενούς. Στις περισσότερες περιπτώσεις η αρχική θεραπεία είναι συντηρητική:
- ξεκούραση από τις επιβαρυντικές δραστηριότητες και τοπική εφαρμογή πάγου στην οξεία φάση,
- φυσικοθεραπεία και προγράμματα ενδυνάμωσης,
- φαρμακευτική αγωγή για τον πόνο και τη φλεγμονή, πάντα με ιατρική οδηγία,
- ενέσιμες θεραπείες σε επιλεγμένες περιπτώσεις,
- έλεγχος του σωματικού βάρους.
Όταν η συντηρητική αγωγή δεν αποδίδει ή υπάρχει σοβαρή δομική βλάβη, μπορεί να συζητηθεί χειρουργική αντιμετώπιση, όπως αρθροσκόπηση, συνδεσμοπλαστική ή, σε προχωρημένη αρθρίτιδα, αρθροπλαστική.
Πρόληψη
- Διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους.
- Τακτική άσκηση με έμφαση στους μύες του μηρού και του ισχίου.
- Σωστή προθέρμανση και σταδιακή αύξηση της έντασης στην άθληση.
- Κατάλληλα υποδήματα.
Πότε να δείτε γιατρό
Χρειάζεται άμεση εκτίμηση όταν ο πόνος ακολουθεί τραυματισμό, όταν δεν μπορείτε να στηριχτείτε στο πόδι, όταν υπάρχει έντονο πρήξιμο, παραμόρφωση, πυρετός ή κοκκίνισμα, ή όταν το γόνατο κλειδώνει. Πόνος που επιμένει πάνω από λίγες εβδομάδες χρειάζεται επίσης ορθοπαιδική εξέταση.
Συχνές ερωτήσεις
Ο πόνος στο γόνατο σημαίνει πάντα αρθρίτιδα;
Όχι. Η αρθρίτιδα είναι συχνή αιτία στις μεγαλύτερες ηλικίες, αλλά ο πόνος μπορεί να οφείλεται και σε τενοντίτιδα, κάκωση μηνίσκου ή καταπόνηση.
Πρέπει να σταματήσω εντελώς την κίνηση;
Συνήθως όχι. Η πλήρης ακινησία μπορεί να αδυνατίσει τους μύες. Προτιμάται η προσαρμογή της δραστηριότητας σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού.
Βοηθά ο πάγος ή η ζέστη;
Στην οξεία φάση ενός τραυματισμού βοηθά συνήθως ο πάγος, ενώ στη χρόνια δυσκαμψία κάποιοι ανακουφίζονται με ζέστη.
Πού να απευθυνθείτε
Αν ο πόνος στο γόνατο επιμένει ή επηρεάζει την καθημερινότητά σας, μια εξειδικευμένη εκτίμηση από έμπειρο ορθοπαιδικό χειρουργό, όπως ο ορθοπαιδικός χειρουργός Νικόλαος Ζερβάκης, με εμπειρία στη χειρουργική των αρθρώσεων και στην αρθροπλαστική, μπορεί να βοηθήσει στη σωστή διάγνωση και στην επιλογή της κατάλληλης θεραπείας.
Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την ιατρική εξέταση και συμβουλή.