Ένα λάθος πάτημα σε ένα σκαλοπάτι, σε ανώμαλο έδαφος ή κατά τη διάρκεια ενός αγώνα μπάσκετ αρκεί για να «στραμπουλήξει» κάποιος τον αστράγαλό του. Το διάστρεμμα της ποδοκνημικής είναι ένας από τους πιο συχνούς μυοσκελετικούς τραυματισμούς, τόσο σε αθλητές όσο και στην καθημερινή ζωή. Παρότι συχνά θεωρείται ασήμαντο, η σωστή αντιμετώπιση είναι σημαντική, ώστε να αποφευχθούν η χρόνια αστάθεια και οι επαναλαμβανόμενοι τραυματισμοί.
Τι είναι το διάστρεμμα ποδοκνημικής
Διάστρεμμα ονομάζεται η διάταση ή η ρήξη των συνδέσμων που σταθεροποιούν μια άρθρωση. Στην ποδοκνημική, ο πιο συχνός μηχανισμός είναι η απότομη στροφή του πέλματος προς τα μέσα (υπτιασμός), που καταπονεί τους έξω πλάγιους συνδέσμους. Σπανιότερα τραυματίζονται οι έσω σύνδεσμοι ή οι σύνδεσμοι που συνδέουν την κνήμη με την περόνη, το λεγόμενο «υψηλό» διάστρεμμα, που συνήθως χρειάζεται περισσότερο χρόνο για να αποκατασταθεί.
Βαθμοί βαρύτητας
- Πρώτου βαθμού: διάταση των συνδέσμων με μικροσκοπικές βλάβες, ήπιο πόνο και οίδημα, χωρίς αστάθεια.
- Δεύτερου βαθμού: μερική ρήξη συνδέσμου, με μέτριο πόνο, οίδημα, εκχύμωση και κάποια δυσκολία στη βάδιση.
- Τρίτου βαθμού: πλήρης ρήξη συνδέσμου, με έντονο πόνο, μεγάλο οίδημα και αστάθεια της άρθρωσης.
Αιτίες και παράγοντες κινδύνου
- Αθλήματα με αλλαγές κατεύθυνσης και άλματα, όπως ποδόσφαιρο, μπάσκετ, βόλεϊ και τένις.
- Περπάτημα ή τρέξιμο σε ανώμαλο έδαφος.
- Ακατάλληλα παπούτσια ή ψηλά τακούνια.
- Προηγούμενο διάστρεμμα, που είναι από τους σημαντικότερους παράγοντες για νέο τραυματισμό.
- Μειωμένη ιδιοδεκτικότητα, ισορροπία και μυϊκή δύναμη.
Συμπτώματα
- Πόνος, συνήθως στην έξω πλευρά του αστραγάλου.
- Οίδημα και εκχύμωση, που μπορεί να επεκταθεί προς το πέλμα.
- Δυσκολία ή αδυναμία φόρτισης του ποδιού.
- Αίσθημα αστάθειας ή ότι ο αστράγαλος «φεύγει».
Διάγνωση
Η κλινική εξέταση εκτιμά τα σημεία ευαισθησίας, το οίδημα και τη σταθερότητα της άρθρωσης. Η ακτινογραφία ζητείται όταν υπάρχει υποψία κατάγματος, για παράδειγμα όταν ο ασθενής δεν μπορεί να πατήσει ή υπάρχει έντονη ευαισθησία σε συγκεκριμένα οστικά σημεία. Το υπερηχογράφημα ή η μαγνητική τομογραφία χρησιμοποιούνται σε σοβαρότερους τραυματισμούς ή όταν τα συμπτώματα επιμένουν, για την εκτίμηση των συνδέσμων, του χόνδρου και των τενόντων.
Θεραπευτικές επιλογές
Τις πρώτες ημέρες
Στο αρχικό στάδιο βοηθούν η προστασία του σκέλους, η σχετική ξεκούραση, ο πάγος για σύντομα διαστήματα, η ελαστική περίδεση και η ανύψωση του ποδιού. Η φόρτιση επιτρέπεται σταδιακά, ανάλογα με τον πόνο και τις οδηγίες του γιατρού.
Αποκατάσταση
Η σύγχρονη προσέγγιση δίνει έμφαση στην έγκαιρη, ελεγχόμενη κινητοποίηση. Η φυσικοθεραπεία περιλαμβάνει ασκήσεις κινητικότητας, ενδυνάμωσης των μυών γύρω από την ποδοκνημική και, κυρίως, ασκήσεις ισορροπίας και ιδιοδεκτικότητας, που μειώνουν τον κίνδυνο υποτροπής. Σε μέτριους και σοβαρούς τραυματισμούς μπορεί να χρησιμοποιηθεί λειτουργικός νάρθηκας ή κηδεμόνας.
Χειρουργική αντιμετώπιση
Σπάνια απαιτείται. Εξετάζεται κυρίως σε χρόνια αστάθεια που δεν βελτιώνεται με φυσικοθεραπεία ή όταν συνυπάρχουν άλλες σημαντικές βλάβες, όπως κάταγμα ή βλάβη χόνδρου.
Πρόληψη
- Ασκήσεις ισορροπίας, όπως η στήριξη στο ένα πόδι, ως μέρος της τακτικής προπόνησης.
- Κατάλληλο αθλητικό υπόδημα για κάθε δραστηριότητα.
- Καλή προθέρμανση πριν από την άσκηση.
- Χρήση επιδέσμου ή κηδεμόνα στον αθλητισμό μετά από πρόσφατο διάστρεμμα, εφόσον συστηθεί.
- Ολοκλήρωση του προγράμματος αποκατάστασης πριν από την πλήρη επιστροφή στο άθλημα.
Πότε να δείτε γιατρό
Χρειάζεται ιατρική εκτίμηση αν δεν μπορείτε να πατήσετε μετά τον τραυματισμό, αν υπάρχει έντονος πόνος σε συγκεκριμένο σημείο του οστού, παραμόρφωση, μούδιασμα ή αν ο πόνος και το οίδημα δεν βελτιώνονται μέσα σε λίγες ημέρες. Επίσης, αν ο αστράγαλός σας «γυρίζει» συχνά, αξίζει να ελεγχθεί για χρόνια αστάθεια.
Συχνές ερωτήσεις
Πότε μπορώ να επιστρέψω στο άθλημά μου;
Εξαρτάται από τη βαρύτητα του τραυματισμού. Η επιστροφή πρέπει να γίνεται όταν έχουν αποκατασταθεί η δύναμη, η κινητικότητα και η ισορροπία, και όχι μόνο όταν υποχωρήσει ο πόνος.
Χρειάζεται γύψος;
Στα περισσότερα διαστρέμματα όχι. Μια σύντομη ακινητοποίηση μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε σοβαρότερες περιπτώσεις, όμως συνήθως προτιμάται ο λειτουργικός νάρθηκας και η έγκαιρη κινητοποίηση.
Πού να απευθυνθείτε
Μετά από ένα σοβαρό ή επαναλαμβανόμενο διάστρεμμα, η εκτίμηση από έναν έμπειρο ορθοπαιδικό χειρουργό, όπως ο Νικόλαος Ζερβάκης, βοηθά να διαπιστωθεί η έκταση της βλάβης και να σχεδιαστεί η σωστή αποκατάσταση.
Το παρόν άρθρο έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την ιατρική εξέταση, τη διάγνωση ή τη θεραπεία από γιατρό.