Ο πόνος στη φτέρνα είναι ένα από τα πιο συχνά προβλήματα του ποδιού. Πολλοί άνθρωποι τον περιγράφουν σαν «μαχαιριά» στα πρώτα βήματα το πρωί ή μετά από ώρα καθίσματος. Η πιο συχνή αιτία είναι η πελματιαία απονευρωσίτιδα, που συχνά συγχέεται με την άκανθα πτέρνας. Η καλή ενημέρωση βοηθά να κατανοήσουμε τι πραγματικά προκαλεί τον πόνο και πώς αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά, συνήθως χωρίς χειρουργείο.
Τι είναι η πελματιαία απονευρωσίτιδα
Η πελματιαία απονεύρωση είναι μια παχιά ταινία συνδετικού ιστού που ξεκινά από την πτέρνα και εκτείνεται μέχρι τη βάση των δαχτύλων. Στηρίζει την καμάρα του ποδιού και λειτουργεί σαν αμορτισέρ κατά το περπάτημα. Όταν υποβάλλεται σε επαναλαμβανόμενη υπερφόρτιση, εμφανίζει μικροτραυματισμούς και εκφυλιστικές αλλοιώσεις στο σημείο όπου προσφύεται στην πτέρνα, προκαλώντας πόνο.
Η σχέση με την άκανθα πτέρνας
Η άκανθα πτέρνας είναι μια μικρή οστέινη προεκβολή στο κάτω μέρος της πτέρνας που φαίνεται στην ακτινογραφία. Πολλοί άνθρωποι έχουν άκανθα χωρίς να πονούν, ενώ άλλοι έχουν έντονα συμπτώματα χωρίς άκανθα. Γι’ αυτό η άκανθα θεωρείται συνήθως αποτέλεσμα της χρόνιας καταπόνησης και όχι η κύρια αιτία του πόνου. Η θεραπεία στοχεύει στην απονεύρωση και όχι στην αφαίρεση της άκανθας.
Αιτίες και παράγοντες κινδύνου
- Αυξημένο σωματικό βάρος.
- Πολύωρη ορθοστασία, ιδίως σε σκληρές επιφάνειες.
- Τρέξιμο ή απότομη αύξηση της σωματικής δραστηριότητας.
- Ακατάλληλα υποδήματα, χωρίς στήριξη και απορρόφηση κραδασμών.
- Δυσκαμψία της γάμπας και του Αχίλλειου τένοντα.
- Ανατομικοί παράγοντες, όπως πολύ ψηλή καμάρα ή πλατυποδία.
- Ηλικία, συνήθως μεταξύ 40 και 60 ετών.
Συμπτώματα
- Πόνος στο κάτω και εσωτερικό μέρος της πτέρνας.
- Χαρακτηριστικά έντονος πόνος στα πρώτα βήματα το πρωί ή μετά από ξεκούραση, που βελτιώνεται λίγο μετά το περπάτημα.
- Επιδείνωση μετά από πολύωρη ορθοστασία ή στο τέλος της ημέρας.
- Ευαισθησία όταν πιέζεται το σημείο.
Διάγνωση
Η διάγνωση βασίζεται κυρίως στο ιστορικό και στην κλινική εξέταση. Η ακτινογραφία μπορεί να ζητηθεί για να αποκλειστούν άλλες αιτίες, όπως κάταγμα κόπωσης. Το υπερηχογράφημα δείχνει πάχυνση της απονεύρωσης, ενώ η μαγνητική τομογραφία χρησιμοποιείται σπανιότερα, όταν τα συμπτώματα δεν ανταποκρίνονται στη θεραπεία ή η εικόνα δεν είναι τυπική. Ο γιατρός θα εκτιμήσει επίσης αν υπάρχει πίεση νεύρου ή άλλο πρόβλημα που μιμείται την απονευρωσίτιδα.
Θεραπευτικές επιλογές
Η συντριπτική πλειονότητα των ασθενών βελτιώνεται με συντηρητική αντιμετώπιση, αν και η πλήρης ύφεση μπορεί να χρειαστεί αρκετούς μήνες.
- Ασκήσεις διάτασης: της πελματιαίας απονεύρωσης και της γάμπας, καθημερινά και ιδιαίτερα πριν από τα πρώτα βήματα το πρωί.
- Κατάλληλα υποδήματα: με καλή στήριξη της καμάρας και μαλακή πτέρνα. Το περπάτημα ξυπόλητα σε σκληρό δάπεδο καλό είναι να αποφεύγεται.
- Πάτοι ή ειδικά πέλματα: μπορούν να μειώσουν το φορτίο στην απονεύρωση.
- Μείωση του φορτίου: προσωρινός περιορισμός του τρεξίματος και εναλλακτική άσκηση, όπως κολύμβηση ή ποδήλατο.
- Πάγος και αναλγητικά: για ανακούφιση, με ιατρική οδηγία.
- Νάρθηκας νυκτός: σε ορισμένους ασθενείς βοηθά στη μείωση του πρωινού πόνου.
- Θεραπεία με κρουστικά κύματα ή εγχύσεις: σε επίμονες περιπτώσεις, μετά από ιατρική αξιολόγηση.
- Χειρουργική αντιμετώπιση: σπάνια, μόνο όταν τα συμπτώματα επιμένουν για μεγάλο διάστημα παρά τη σωστή συντηρητική θεραπεία.
Πρόληψη
- Διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους.
- Τακτικές διατάσεις της γάμπας και του πέλματος.
- Αντικατάσταση των αθλητικών παπουτσιών όταν φθαρούν.
- Σταδιακή αύξηση της έντασης και της διάρκειας της άσκησης.
Πότε να δείτε γιατρό
Αν ο πόνος στη φτέρνα διαρκεί περισσότερο από λίγες εβδομάδες παρά τα απλά μέτρα, αν σας δυσκολεύει να περπατήσετε ή αν συνοδεύεται από μούδιασμα, οίδημα ή εμφανίστηκε μετά από τραυματισμό, χρειάζεται ιατρική εκτίμηση.
Συχνές ερωτήσεις
Πρέπει να αφαιρεθεί η άκανθα;
Συνήθως όχι. Ο πόνος οφείλεται κυρίως στην απονεύρωση και βελτιώνεται με συντηρητική θεραπεία, ανεξάρτητα από την ύπαρξη άκανθας.
Μπορώ να συνεχίσω να τρέχω;
Συχνά απαιτείται προσωρινή μείωση του τρεξίματος. Η επιστροφή πρέπει να είναι σταδιακή, με καθοδήγηση και κατάλληλα παπούτσια.
Πού να απευθυνθείτε
Για επίμονο πόνο στη φτέρνα, μπορείτε να ζητήσετε τη γνώμη ενός έμπειρου ορθοπαιδικού χειρουργού, όπως ο Νικόλαος Ζερβάκης, ώστε να επιβεβαιωθεί η διάγνωση και να σχεδιαστεί το κατάλληλο πρόγραμμα θεραπείας.
Το παρόν άρθρο έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την ιατρική εξέταση, τη διάγνωση ή τη θεραπεία από γιατρό.