Οι μηνίσκοι είναι δύο ημισεληνοειδείς ινοχόνδρινοι σχηματισμοί μέσα στο γόνατο, ο έσω και ο έξω μηνίσκος, που βρίσκονται ανάμεσα στο μηριαίο οστό και την κνήμη. Λειτουργούν ως αμορτισέρ, κατανέμουν το φορτίο στην άρθρωση και συμβάλλουν στη σταθερότητά της. Η ρήξη μηνίσκου είναι ένας από τους πιο συχνούς τραυματισμούς του γονάτου και αφορά τόσο νέους αθλούμενους όσο και άτομα μεγαλύτερης ηλικίας.
Τι είναι η ρήξη μηνίσκου
Ρήξη ονομάζεται κάθε σχίσιμο στον ιστό του μηνίσκου. Οι ρήξεις διακρίνονται ανάλογα με το σχήμα τους (κατά μήκος, ακτινωτές, οριζόντιες, «λαβή κάδου», σύνθετες) και ανάλογα με τη θέση τους. Η θέση έχει μεγάλη σημασία, γιατί μόνο το εξωτερικό τμήμα του μηνίσκου έχει καλή αιμάτωση και άρα δυνατότητα επούλωσης.
Αιτίες
Τραυματικές ρήξεις
Εμφανίζονται συνήθως σε νεότερα άτομα, μετά από απότομη στροφή του σώματος με το πόδι σταθερό στο έδαφος, βαθύ κάθισμα με φορτίο ή επαφή κατά την άθληση. Συχνά συνυπάρχουν με κακώσεις συνδέσμων, όπως του πρόσθιου χιαστού.
Εκφυλιστικές ρήξεις
Με την πάροδο της ηλικίας ο μηνίσκος γίνεται λιγότερο ελαστικός και μπορεί να σχιστεί ακόμη και με μια απλή κίνηση, όπως το σήκωμα από βαθιά καθιστή θέση. Οι ρήξεις αυτές συνδέονται συχνά με αρχόμενη οστεοαρθρίτιδα.
Συμπτώματα
- πόνος στην έσω ή έξω πλευρά του γονάτου, που επιδεινώνεται με στροφικές κινήσεις,
- οίδημα που εμφανίζεται σταδιακά μέσα σε ώρες ή μία ημέρα,
- δυσκολία στο πλήρες λύγισμα ή στο βαθύ κάθισμα,
- αίσθημα «κλικ» ή «πιασίματος» μέσα στην άρθρωση,
- «κλείδωμα», όπου το γόνατο δεν μπορεί να τεντώσει πλήρως,
- αίσθημα ότι το γόνατο υποχωρεί.
Διάγνωση
Ο ορθοπαιδικός θα λάβει το ιστορικό του τραυματισμού και θα εκτελέσει ειδικές κλινικές δοκιμασίες που ελέγχουν τον μηνίσκο. Οι ακτινογραφίες δεν απεικονίζουν τον μηνίσκο, αλλά βοηθούν στον έλεγχο της οστικής δομής και της ύπαρξης αρθρίτιδας. Η μαγνητική τομογραφία είναι η εξέταση εκλογής για την επιβεβαίωση και τον χαρακτηρισμό της ρήξης. Είναι σημαντικό τα ευρήματα της μαγνητικής να συνεκτιμώνται με την κλινική εικόνα, καθώς εκφυλιστικές αλλοιώσεις του μηνίσκου βρίσκονται συχνά και σε άτομα χωρίς ενοχλήσεις.
Θεραπευτικές επιλογές
Συντηρητική αντιμετώπιση
Πολλές ρήξεις, ιδίως οι εκφυλιστικές και οι μικρές σταθερές ρήξεις, αντιμετωπίζονται χωρίς χειρουργείο. Η θεραπεία περιλαμβάνει:
- προσωρινή αποφυγή επιβαρυντικών κινήσεων (βαθύ κάθισμα, στροφές, άλματα),
- πάγο και ανάρροπη θέση στην οξεία φάση,
- φαρμακευτική αγωγή για τον πόνο σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού,
- φυσικοθεραπεία με έμφαση στην ενδυνάμωση του τετρακεφάλου και των μυών του ισχίου.
Αρθροσκοπική αντιμετώπιση
Η αρθροσκόπηση εξετάζεται κυρίως όταν υπάρχει μηχανικό μπλοκάρισμα, όταν η ρήξη είναι ασταθής ή όταν τα συμπτώματα επιμένουν παρά τη συντηρητική αγωγή. Οι επιλογές είναι:
- Συρραφή μηνίσκου: προτιμάται όπου είναι εφικτή, ιδιαίτερα σε νέους ασθενείς και ρήξεις σε καλά αιματούμενη ζώνη, ώστε να διατηρηθεί ο μηνίσκος.
- Μερική μηνισκεκτομή: αφαίρεση μόνο του κατεστραμμένου τμήματος, όταν η συρραφή δεν είναι δυνατή.
Η διατήρηση όσο το δυνατόν μεγαλύτερου μέρους του μηνίσκου είναι σημαντική, γιατί η απώλειά του αυξάνει μακροπρόθεσμα το φορτίο στον χόνδρο.
Αποκατάσταση
Ο χρόνος αποκατάστασης εξαρτάται από τη θεραπεία. Μετά από μερική μηνισκεκτομή η επιστροφή στις δραστηριότητες είναι συνήθως ταχύτερη, ενώ μετά από συρραφή απαιτείται πιο προσεκτικό πρόγραμμα, με περιορισμούς στη φόρτιση και στο λύγισμα για κάποιες εβδομάδες, ώστε να επουλωθεί ο ιστός.
Πρόληψη
- Ενδυνάμωση των μυών του μηρού και του κορμού.
- Ασκήσεις ισορροπίας και ιδιοδεκτικότητας για όσους αθλούνται.
- Σωστή τεχνική στις προσγειώσεις και τις αλλαγές κατεύθυνσης.
- Αποφυγή παρατεταμένου βαθιού καθίσματος με φορτίο σε μεγαλύτερες ηλικίες.
Πότε να δείτε γιατρό
Εξεταστείτε αν μετά από στροφή του γονάτου εμφανιστεί πρήξιμο, αν το γόνατο κλειδώνει ή δεν τεντώνει, ή αν ο πόνος επιμένει περισσότερο από λίγες εβδομάδες.
Συχνές ερωτήσεις
Επουλώνεται μόνη της η ρήξη μηνίσκου;
Μικρές ρήξεις στο καλά αιματούμενο εξωτερικό τμήμα μπορεί να επουλωθούν. Οι περισσότερες άλλες δεν επουλώνονται, αλλά συχνά τα συμπτώματα βελτιώνονται σημαντικά με συντηρητική αγωγή.
Μπορώ να περπατάω με ρήξη μηνίσκου;
Συνήθως ναι, αν και μπορεί να υπάρχει ενόχληση. Αν το γόνατο κλειδώνει, χρειάζεται άμεση εκτίμηση.
Εξειδικευμένη εκτίμηση
Η απόφαση για συντηρητική ή αρθροσκοπική θεραπεία εξαρτάται από τον τύπο της ρήξης και την κατάσταση του γονάτου. Για εξειδικευμένη αξιολόγηση μπορείτε να απευθυνθείτε σε έμπειρο ορθοπαιδικό χειρουργό, όπως ο Νικόλαος Ζερβάκης, με εμπειρία στη χειρουργική των αρθρώσεων.
Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την ιατρική εξέταση και συμβουλή.