Σχεδόν όλοι έχουμε σπίλους, τις γνωστές «ελιές», και άλλα μικρά μορφώματα στο δέρμα. Τα περισσότερα είναι καλοήθη και δεν χρειάζονται καμία θεραπεία. Υπάρχουν όμως περιπτώσεις όπου η αφαίρεση συνιστάται, είτε για ιατρικούς λόγους, όπως μια ύποπτη αλλαγή, είτε επειδή το μόρφωμα ενοχλεί λειτουργικά ή αισθητικά. Η σωστή εκτίμηση πριν από κάθε απόφαση είναι το πιο σημαντικό βήμα.
Συχνοί καλοήθεις δερματικοί σχηματισμοί
- Σπίλοι (μελανοκυτταρικοί σπίλοι): καφέ ή χρώματος δέρματος, επίπεδοι ή ανάγλυφοι.
- Σμηγματορροϊκές υπερκερατώσεις: καφέ, «κηρώδεις» βλάβες, συχνές με την πάροδο της ηλικίας.
- Ακροχορδόνες: μικρές μαλακές αποφύσεις του δέρματος, συνήθως στον λαιμό, στις μασχάλες και στις πτυχές.
- Επιδερμοειδείς κύστεις: στρογγυλά οζίδια κάτω από το δέρμα, που μπορεί να φλεγμαίνουν.
- Λιπώματα: μαλακές, κινητές μάζες λιπώδους ιστού κάτω από το δέρμα.
- Δερματοϊνώματα: σκληρά μικρά οζίδια, συχνά στα πόδια.
Πότε μια ελιά χρειάζεται προσοχή
Για τον έλεγχο των σπίλων χρησιμοποιείται συχνά ο κανόνας ABCDE:
- A – Ασυμμετρία: οι δύο πλευρές της ελιάς δεν μοιάζουν.
- B – Όρια: ακανόνιστα, θολά ή οδοντωτά.
- C – Χρώμα: πολλές αποχρώσεις ή ανομοιόμορφο χρώμα.
- D – Διάμετρος: μεγαλύτερη από περίπου 6 χιλιοστά, χωρίς αυτό να είναι απόλυτο κριτήριο.
- E – Εξέλιξη: οποιαδήποτε αλλαγή σε μέγεθος, σχήμα, χρώμα ή ύψος.
Επίσης, προσοχή χρειάζεται σε σπίλο που αιμορραγεί, φαγουρίζει επίμονα, δημιουργεί πληγή ή φαίνεται πολύ διαφορετικός από τους υπόλοιπους («σημείο του ασχημόπαπου»).
Λόγοι για αφαίρεση
- Υποψία κακοήθειας μετά από κλινική και δερματοσκοπική εξέταση.
- Ερεθισμός από ρούχα, ξύρισμα, ζώνη ή κοσμήματα.
- Συχνή φλεγμονή, όπως στις κύστεις.
- Αισθητική ενόχληση, ιδιαίτερα στο πρόσωπο.
Μέθοδοι αφαίρεσης
Χειρουργική εκτομή
Το μόρφωμα αφαιρείται με νυστέρι υπό τοπική αναισθησία και το δέρμα συρράπτεται. Είναι η μέθοδος που επιτρέπει πλήρη ιστολογική εξέταση, γι’ αυτό προτιμάται όταν υπάρχει η παραμικρή υποψία.
Αφαίρεση με ξύρισμα (shave)
Κατάλληλη για ορισμένους επιφανειακούς και ανάγλυφους σχηματισμούς. Η επιλογή της γίνεται από τον γιατρό, ανάλογα με το είδος της βλάβης.
Άλλες τεχνικές
Η κρυοθεραπεία, η ηλεκτροκαυτηρίαση ή το laser χρησιμοποιούνται για συγκεκριμένους καλοήθεις σχηματισμούς. Δεν είναι κατάλληλες για βλάβες που χρειάζονται ιστολογική εξέταση.
Ιστολογική εξέταση
Κάθε σπίλος που αφαιρείται λόγω υποψίας πρέπει να αποστέλλεται για ιστολογική εξέταση. Το αποτέλεσμα καθορίζει αν χρειάζεται περαιτέρω αντιμετώπιση.
Μετά την αφαίρεση
- Τηρείτε τις οδηγίες για την περιποίηση του τραύματος και την αφαίρεση των ραμμάτων.
- Προστατεύετε την ουλή από τον ήλιο, ώστε να μην αποκτήσει πιο σκούρο χρώμα.
- Κάθε αφαίρεση αφήνει κάποιο σημάδι. Η τελική εμφάνιση της ουλής εξαρτάται από την περιοχή, την τεχνική και τα χαρακτηριστικά του δέρματος.
Πότε να δείτε γιατρό
- Όταν μια ελιά αλλάζει ή είναι καινούργια στην ενήλικη ζωή και διαφέρει από τις άλλες.
- Όταν ένα μόρφωμα αιμορραγεί, πονά ή μεγαλώνει γρήγορα.
- Όταν έχετε πολλούς σπίλους ή οικογενειακό ιστορικό μελανώματος, για τακτικό έλεγχο.
Συχνές ερωτήσεις
Είναι επικίνδυνο να αφαιρέσω μια ελιά;
Όχι. Η σωστή αφαίρεση από γιατρό δεν «ενεργοποιεί» τον σπίλο. Αντίθετα, επιτρέπει την ιστολογική εξέτασή του.
Μπορώ να αφαιρέσω μια ελιά μόνος μου στο σπίτι;
Δεν συνιστάται. Υπάρχει κίνδυνος μόλυνσης, ουλής και, κυρίως, χάνεται η δυνατότητα ιστολογικής εξέτασης.
Πού να απευθυνθείτε
Για την αξιολόγηση και την αφαίρεση σπίλων και καλοήθων όγκων του δέρματος, μπορείτε να συμβουλευτείτε δερματολόγο ή πλαστικό χειρουργό. Πληροφορίες για τον πλαστικό χειρουργό Νικόλαο Σγούρο θα βρείτε στην ιστοσελίδα του.
Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την ιατρική εξέταση.