Πολλοί άνθρωποι περιγράφουν έναν πόνο που ξεκινά από τη μέση ή τον γλουτό και «κατεβαίνει» στο πίσω μέρος του μηρού, φτάνοντας μερικές φορές μέχρι τη γάμπα και το πέλμα. Αυτός ο χαρακτηριστικός πόνος ονομάζεται ισχιαλγία. Δεν πρόκειται για αυτοτελή ασθένεια, αλλά για σύμπτωμα που δείχνει ότι το ισχιακό νεύρο ή οι ρίζες από τις οποίες σχηματίζεται ερεθίζονται ή πιέζονται κάπου στην πορεία τους.
Τι είναι η ισχιαλγία
Το ισχιακό νεύρο είναι το μεγαλύτερο νεύρο του σώματος. Σχηματίζεται από νευρικές ρίζες της οσφυϊκής και της ιερής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, διέρχεται από τον γλουτό και κατεβαίνει στο πίσω μέρος του ποδιού. Όταν κάποια από αυτές τις ρίζες πιέζεται ή φλεγμαίνει, ο πόνος γίνεται αισθητός κατά μήκος της πορείας του νεύρου. Συνήθως αφορά μόνο το ένα πόδι.
Αιτίες
- Κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου: η πιο συχνή αιτία, ιδιαίτερα σε νεότερους ενήλικες.
- Στένωση του σπονδυλικού σωλήνα: στένωση του χώρου όπου διέρχονται τα νεύρα, πιο συχνή σε μεγαλύτερες ηλικίες.
- Σπονδυλολίσθηση: ολίσθηση ενός σπονδύλου σε σχέση με τον διπλανό του.
- Σύνδρομο απιοειδούς μυός: ερεθισμός του νεύρου από τον μυ στην περιοχή του γλουτού.
- Εκφυλιστικές αλλοιώσεις και, σπανιότερα, τραυματισμοί, λοιμώξεις ή όγκοι.
Παράγοντες που αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης είναι η ηλικία, η καθιστική ζωή, η βαριά σωματική εργασία, το αυξημένο σωματικό βάρος και το κάπνισμα.
Συμπτώματα
- Πόνος που ξεκινά από τη μέση ή τον γλουτό και αντανακλά στο πίσω ή στο πλάγιο μέρος του ποδιού.
- Αίσθημα καψίματος, «ηλεκτρισμού» ή μαχαιριάς κατά μήκος του ποδιού.
- Μούδιασμα ή μυρμηκίαση στη γάμπα ή στο πέλμα.
- Αδυναμία στο πόδι, για παράδειγμα δυσκολία στο να σταθείτε στις μύτες ή στις φτέρνες.
- Επιδείνωση με το κάθισμα, τον βήχα ή το φτάρνισμα.
Διάγνωση
Η διάγνωση ξεκινά από το ιστορικό και την κλινική εξέταση. Ο γιατρός ελέγχει τη μυϊκή δύναμη, τα αντανακλαστικά και την αισθητικότητα και κάνει ειδικές δοκιμασίες που προκαλούν τάση στο νεύρο. Όταν τα συμπτώματα επιμένουν ή υπάρχουν νευρολογικά ευρήματα, η μαγνητική τομογραφία βοηθά στον εντοπισμό της αιτίας. Το ηλεκτρομυογράφημα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να εκτιμηθεί η λειτουργία του νεύρου.
Θεραπευτικές επιλογές
Η ισχιαλγία συχνά βελτιώνεται με τον χρόνο και με συντηρητικά μέτρα. Η θεραπεία εξαρτάται από την αιτία και τη βαρύτητα των συμπτωμάτων.
- Ήπια δραστηριότητα: το περπάτημα και η σταδιακή επιστροφή στις καθημερινές δραστηριότητες είναι προτιμότερα από την παρατεταμένη ανάπαυση.
- Φάρμακα: αναλγητικά, αντιφλεγμονώδη ή φάρμακα για τον νευροπαθητικό πόνο, μόνο με ιατρική συνταγή.
- Φυσικοθεραπεία: ασκήσεις κινητοποίησης του νεύρου, σταθεροποίησης του κορμού και διατάσεις.
- Εγχύσεις: σε επιλεγμένες περιπτώσεις, για μείωση της φλεγμονής γύρω από τη νευρική ρίζα.
- Χειρουργική αντιμετώπιση: εξετάζεται όταν υπάρχει σοβαρή ή προοδευτική αδυναμία, σύνδρομο ιππουρίδας ή πόνος που δεν υποχωρεί με την κατάλληλη συντηρητική θεραπεία.
Πρόληψη
- Ενδυνάμωση των μυών του κορμού και των γλουτών.
- Αποφυγή πολύωρου καθίσματος χωρίς διαλείμματα.
- Σωστή τεχνική στην άρση βάρους.
- Διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους.
Πότε να δείτε γιατρό
Αν ο πόνος στο πόδι διαρκεί περισσότερο από λίγες εβδομάδες, είναι πολύ έντονος ή επηρεάζει τον ύπνο, χρειάζεται ιατρική εκτίμηση. Επειγόντως πρέπει να εξεταστείτε αν εμφανίσετε αδυναμία στο πόδι, μούδιασμα στην περιοχή του περινέου ή απώλεια ελέγχου της ούρησης ή των κενώσεων.
Συχνές ερωτήσεις
Πόσο διαρκεί ένα επεισόδιο ισχιαλγίας;
Σε πολλούς ασθενείς τα συμπτώματα υποχωρούν μέσα σε λίγες εβδομάδες. Σε άλλους μπορεί να διαρκέσουν περισσότερο ή να επανέρχονται, γι’ αυτό η σωστή διάγνωση της αιτίας είναι σημαντική.
Είναι το ίδιο η ισχιαλγία με την κήλη δίσκου;
Όχι. Η κήλη δίσκου είναι μία από τις αιτίες της ισχιαλγίας, όμως ο ίδιος πόνος μπορεί να προκληθεί και από άλλες καταστάσεις, όπως η στένωση του σπονδυλικού σωλήνα.
Βοηθά η ζέστη ή ο πάγος;
Και τα δύο μπορεί να προσφέρουν προσωρινή ανακούφιση. Η επιλογή εξαρτάται συχνά από το τι ανακουφίζει περισσότερο τον κάθε ασθενή.
Εξειδικευμένη αξιολόγηση
Όταν ο πόνος στο πόδι δεν υποχωρεί, η εξέταση από έναν έμπειρο ορθοπαιδικό χειρουργό, όπως ο Νικόλαος Ζερβάκης, βοηθά στον εντοπισμό της πραγματικής αιτίας και στην επιλογή της κατάλληλης αντιμετώπισης.
Το παρόν άρθρο έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την ιατρική εξέταση, τη διάγνωση ή τη θεραπεία από γιατρό.