Η οστεοπόρωση χαρακτηρίζεται συχνά ως «σιωπηλή» νόσος, γιατί μπορεί να εξελίσσεται για χρόνια χωρίς κανένα σύμπτωμα. Πολλές φορές η πρώτη ένδειξη είναι ένα κάταγμα μετά από μια απλή πτώση από το ύψος του σώματος. Αφορά κυρίως γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση, όμως εμφανίζεται και στους άνδρες, ιδιαίτερα σε μεγαλύτερες ηλικίες. Η καλή ενημέρωση και η έγκαιρη διάγνωση μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο καταγμάτων.
Τι είναι η οστεοπόρωση
Τα οστά είναι ζωντανός ιστός που ανανεώνεται συνεχώς: παλιό οστό απορροφάται και αντικαθίσταται από νέο. Στην οστεοπόρωση η ισορροπία αυτή διαταράσσεται, με αποτέλεσμα να μειώνεται η οστική μάζα και να αλλοιώνεται η εσωτερική αρχιτεκτονική του οστού. Τα οστά γίνονται πιο εύθραυστα και σπάνε ευκολότερα. Τα πιο συχνά οστεοπορωτικά κατάγματα αφορούν τους σπονδύλους, το ισχίο και τον καρπό.
Αιτίες και παράγοντες κινδύνου
- Φύλο και ορμόνες: η μείωση των οιστρογόνων μετά την εμμηνόπαυση επιταχύνει την απώλεια οστικής μάζας.
- Ηλικία: η οστική πυκνότητα μειώνεται φυσιολογικά με τα χρόνια.
- Οικογενειακό ιστορικό οστεοπόρωσης ή κατάγματος ισχίου.
- Χαμηλό σωματικό βάρος και μικρός σκελετός.
- Διατροφή: χαμηλή πρόσληψη ασβεστίου και ανεπάρκεια βιταμίνης D.
- Τρόπος ζωής: καθιστική ζωή, κάπνισμα και υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ.
- Φάρμακα: μακροχρόνια λήψη κορτικοστεροειδών και ορισμένων άλλων φαρμάκων.
- Παθήσεις: ρευματοειδής αρθρίτιδα, παθήσεις του θυρεοειδούς ή των παραθυρεοειδών, διαταραχές απορρόφησης από το έντερο.
Συμπτώματα
Στα αρχικά στάδια η οστεοπόρωση συνήθως δεν προκαλεί συμπτώματα. Ενδείξεις που μπορεί να εμφανιστούν με την πάροδο του χρόνου είναι:
- Κάταγμα μετά από ελαφρύ τραυματισμό ή απλή πτώση.
- Οξύς πόνος στην πλάτη, που μπορεί να οφείλεται σε κάταγμα σπονδύλου.
- Μείωση του ύψους.
- Κύφωση, δηλαδή καμπούριασμα της πλάτης.
Διάγνωση
Η βασική εξέταση για τη διάγνωση είναι η μέτρηση της οστικής πυκνότητας με τη μέθοδο DXA, μια απλή και ανώδυνη εξέταση. Ο γιατρός συνεκτιμά τα αποτελέσματα με τους ατομικούς παράγοντες κινδύνου, ώστε να υπολογίσει την πιθανότητα κατάγματος. Μπορεί επίσης να ζητηθούν εξετάσεις αίματος, για παράδειγμα για τη βιταμίνη D, το ασβέστιο και τη λειτουργία του θυρεοειδούς, ώστε να διερευνηθούν δευτεροπαθή αίτια. Σε υποψία σπονδυλικού κατάγματος χρησιμοποιούνται ακτινογραφίες ή άλλες απεικονιστικές εξετάσεις.
Θεραπευτικές επιλογές
Η θεραπεία έχει ως στόχο τη μείωση του κινδύνου καταγμάτων και προσαρμόζεται σε κάθε άτομο.
- Διατροφή: επαρκής πρόσληψη ασβεστίου και πρωτεΐνης.
- Βιταμίνη D: συμπλήρωμα όταν υπάρχει ανεπάρκεια, σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού.
- Άσκηση: ασκήσεις φόρτισης, όπως το περπάτημα, και ενδυνάμωσης, καθώς και ασκήσεις ισορροπίας.
- Φαρμακευτική αγωγή: υπάρχουν διάφορες κατηγορίες φαρμάκων που είτε μειώνουν την απορρόφηση του οστού είτε διεγείρουν τον σχηματισμό νέου. Η επιλογή γίνεται από τον γιατρό, ανάλογα με τον κίνδυνο κατάγματος και το ιστορικό.
- Αντιμετώπιση καταγμάτων: τα οστεοπορωτικά κατάγματα αντιμετωπίζονται συντηρητικά ή χειρουργικά, ανάλογα με τη θέση και τη βαρύτητά τους.
Πρόληψη
- Ισορροπημένη διατροφή με γαλακτοκομικά, πράσινα φυλλώδη λαχανικά και άλλες πηγές ασβεστίου.
- Ήπια έκθεση στον ήλιο για τη σύνθεση βιταμίνης D, με τις απαραίτητες προφυλάξεις για το δέρμα.
- Τακτική σωματική δραστηριότητα από νεαρή ηλικία.
- Διακοπή του καπνίσματος και περιορισμός του αλκοόλ.
- Πρόληψη πτώσεων στο σπίτι: καλός φωτισμός, αντιολισθητικά, αφαίρεση χαλιών που γλιστρούν.
Πότε να δείτε γιατρό
Συζητήστε με τον γιατρό σας για έλεγχο οστικής πυκνότητας αν είστε γυναίκα μετά την εμμηνόπαυση με παράγοντες κινδύνου, αν έχετε υποστεί κάταγμα μετά από ελαφρύ τραυματισμό, αν λαμβάνετε μακροχρόνια κορτιζόνη ή αν παρατηρείτε μείωση του ύψους σας.
Συχνές ερωτήσεις
Αφορά η οστεοπόρωση μόνο τις γυναίκες;
Όχι. Είναι συχνότερη στις γυναίκες, όμως και οι άνδρες μπορεί να εμφανίσουν οστεοπόρωση, ιδιαίτερα σε μεγαλύτερη ηλικία ή όταν υπάρχουν επιβαρυντικοί παράγοντες.
Αρκεί το ασβέστιο για την πρόληψη;
Το ασβέστιο είναι σημαντικό, αλλά δεν αρκεί από μόνο του. Η βιταμίνη D, η άσκηση και ο υγιεινός τρόπος ζωής είναι εξίσου απαραίτητα.
Πού να απευθυνθείτε
Σε περίπτωση κατάγματος ή για την εκτίμηση της υγείας των οστών σας, μπορείτε να απευθυνθείτε σε έναν έμπειρο ορθοπαιδικό χειρουργό, όπως ο Νικόλαος Ζερβάκης, ο οποίος θα σας καθοδηγήσει για τα επόμενα βήματα.
Το παρόν άρθρο έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την ιατρική εξέταση, τη διάγνωση ή τη θεραπεία από γιατρό.