Ο πόνος στο μπροστινό μέρος του γονάτου, γύρω ή πίσω από την επιγονατίδα, είναι πολύ συχνός, κυρίως σε εφήβους, νέους ενήλικες και αθλούμενους. Ένα από τα αίτια που ακούγεται συχνά είναι η χονδρομαλάκυνση της επιγονατίδας, δηλαδή η μαλάκυνση και η σταδιακή φθορά του χόνδρου που καλύπτει την πίσω επιφάνειά της. Παρότι μπορεί να είναι ενοχλητική, στις περισσότερες περιπτώσεις αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά χωρίς χειρουργείο.
Τι είναι η χονδρομαλάκυνση επιγονατίδας
Η επιγονατίδα είναι ένα μικρό οστό στο μπροστινό μέρος του γονάτου, που ολισθαίνει μέσα σε μια αύλακα του μηριαίου οστού κατά το λύγισμα και το τέντωμα. Η πίσω επιφάνειά της καλύπτεται από έναν από τους παχύτερους χόνδρους του σώματος, καθώς δέχεται σημαντικές δυνάμεις, ιδιαίτερα στο κάθισμα και στις σκάλες. Στη χονδρομαλάκυνση ο χόνδρος αυτός χάνει τη φυσιολογική του σκληρότητα, μαλακώνει και μπορεί να εμφανίσει ρωγμές. Ο όρος συχνά χρησιμοποιείται μαζί με το ευρύτερο «επιγονατιδομηριαίο σύνδρομο», που περιγράφει τον πρόσθιο πόνο του γονάτου ανεξάρτητα από τη βλάβη του χόνδρου.
Αιτίες και παράγοντες κινδύνου
- Υπερβολική επιβάρυνση: αθλήματα με τρέξιμο, άλματα ή συχνό κάθισμα, ιδιαίτερα όταν η ένταση αυξάνεται απότομα.
- Μυϊκές ανισορροπίες: αδυναμία του τετρακεφάλου, ιδιαίτερα του έσω πλατύ, και των απαγωγών του ισχίου.
- Διαταραχές της ευθυγράμμισης: όπως αυξημένη γωνία Q, πλατυποδία ή στροφικές αποκλίσεις του κάτω άκρου.
- Σφίξιμο μαλακών μορίων: ελαττωμένη ελαστικότητα των οπισθίων μηριαίων ή της λαγονοκνημιαίας ταινίας.
- Προηγούμενοι τραυματισμοί: χτύπημα στην επιγονατίδα ή εξάρθρημά της.
- Αστάθεια της επιγονατίδας και ανατομικές ιδιαιτερότητες της αύλακας του μηριαίου.
Συμπτώματα
- πόνος γύρω ή πίσω από την επιγονατίδα,
- επιδείνωση στο ανέβασμα και κυρίως στο κατέβασμα της σκάλας,
- ενόχληση μετά από πολύωρο κάθισμα με λυγισμένα γόνατα (το λεγόμενο «σημείο του κινηματογράφου»),
- πόνος στο βαθύ κάθισμα, στο γονάτισμα ή στο τρέξιμο σε κατηφόρα,
- τριγμοί ή αίσθηση τριβής κάτω από την επιγονατίδα,
- σε κάποιες περιπτώσεις ήπιο οίδημα.
Διάγνωση
Η διάγνωση βασίζεται κυρίως στο ιστορικό και την κλινική εξέταση, όπου ο ορθοπαιδικός αξιολογεί την κίνηση της επιγονατίδας, την ευθυγράμμιση του σκέλους, τη μυϊκή δύναμη και την ελαστικότητα. Οι ακτινογραφίες, συμπεριλαμβανομένης της αξονικής λήψης της επιγονατίδας, βοηθούν στην εκτίμηση της θέσης της. Η μαγνητική τομογραφία αναδεικνύει τις αλλοιώσεις του χόνδρου και ζητείται όταν τα συμπτώματα επιμένουν ή υπάρχει υποψία άλλων βλαβών.
Θεραπευτικές επιλογές
Συντηρητική αντιμετώπιση
Είναι η βάση της θεραπείας και αποδίδει στη μεγάλη πλειονότητα των ασθενών:
- προσωρινή μείωση των δραστηριοτήτων που προκαλούν πόνο, χωρίς πλήρη ακινησία,
- πρόγραμμα ενδυνάμωσης του τετρακεφάλου, των γλουτιαίων και των μυών του κορμού,
- διατάσεις για τα οπίσθια μηριαία, τον τετρακέφαλο και τη γαστροκνημία,
- διόρθωση της τεχνικής στην άθληση και σταδιακή επιστροφή,
- κατάλληλα υποδήματα και, όπου χρειάζεται, ορθωτικά πέλματα,
- πάγος μετά τη δραστηριότητα και αναλγητικά για σύντομο διάστημα, με ιατρική οδηγία,
- έλεγχος σωματικού βάρους.
Η βελτίωση με την άσκηση απαιτεί συνέπεια και χρόνο, συχνά αρκετές εβδομάδες.
Χειρουργική αντιμετώπιση
Η χειρουργική επέμβαση σπάνια χρειάζεται. Εξετάζεται σε ασθενείς με επίμονα συμπτώματα παρά τη σωστά εφαρμοσμένη συντηρητική θεραπεία ή όταν υπάρχει σαφές ανατομικό πρόβλημα, όπως αστάθεια της επιγονατίδας ή σημαντική απόκλιση στην ευθυγράμμισή της. Οι επιλογές ποικίλλουν από αρθροσκοπικές τεχνικές έως επεμβάσεις επαναευθυγράμμισης.
Πρόληψη
- Τακτική ενδυνάμωση των μυών του μηρού και του ισχίου.
- Προθέρμανση και διατάσεις πριν και μετά την άσκηση.
- Σταδιακή αύξηση της έντασης και του όγκου της προπόνησης.
- Διαλείμματα κατά την πολύωρη καθιστική εργασία.
Πότε να δείτε γιατρό
Αν ο πόνος στο μπροστινό μέρος του γονάτου διαρκεί πάνω από λίγες εβδομάδες, επηρεάζει την άθληση ή την καθημερινότητα, ή συνοδεύεται από πρήξιμο ή αίσθημα αστάθειας, χρειάζεται ορθοπαιδική εκτίμηση.
Συχνές ερωτήσεις
Πρέπει να σταματήσω το τρέξιμο;
Όχι απαραίτητα οριστικά. Συνήθως χρειάζεται προσωρινή μείωση και σταδιακή επιστροφή, σε συνδυασμό με πρόγραμμα ενδυνάμωσης.
Οδηγεί η χονδρομαλάκυνση σε αρθρίτιδα;
Δεν εξελίσσεται απαραίτητα σε αρθρίτιδα. Η σωστή αντιμετώπιση και η διατήρηση δυνατών μυών βοηθούν στην προστασία της άρθρωσης.
Εξειδικευμένη αξιολόγηση
Ο πόνος στην επιγονατίδα έχει πολλές πιθανές αιτίες. Για ακριβή διάγνωση και εξατομικευμένο πλάνο θεραπείας, μπορείτε να απευθυνθείτε σε έμπειρο ορθοπαιδικό χειρουργό, όπως ο Νικόλαος Ζερβάκης, με εμπειρία στις παθήσεις και τη χειρουργική των αρθρώσεων.
Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την ιατρική εξέταση και συμβουλή.