Η σκολίωση είναι μια πάθηση της σπονδυλικής στήλης που συχνά ανησυχεί τους γονείς, όταν παρατηρούν ότι οι ώμοι ή η μέση του παιδιού τους δεν είναι συμμετρικοί. Ωστόσο, η σκολίωση δεν αφορά μόνο τα παιδιά και τους εφήβους. Μπορεί να εμφανιστεί και στην ενήλικη ζωή, συνήθως ως αποτέλεσμα φθοράς της σπονδυλικής στήλης. Η σωστή ενημέρωση βοηθά στην έγκαιρη αναγνώριση και στην κατάλληλη παρακολούθηση.
Τι είναι η σκολίωση
Η φυσιολογική σπονδυλική στήλη, όταν την κοιτάμε από πίσω, είναι ευθεία. Στη σκολίωση παρουσιάζει πλάγια κύρτωση, που συνήθως συνοδεύεται και από στροφή των σπονδύλων. Η κύρτωση μετριέται σε μοίρες στην ακτινογραφία με τη γωνία Cobb. Η βαρύτητα κυμαίνεται από ήπιες μορφές, που απλώς παρακολουθούνται, έως σοβαρότερες, που χρειάζονται θεραπευτική παρέμβαση.
Τύποι και αιτίες
- Ιδιοπαθής σκολίωση: η πιο συχνή μορφή, χωρίς σαφή αιτία. Εμφανίζεται συνήθως στην εφηβεία και είναι συχνότερη στα κορίτσια, κυρίως όσον αφορά τις κυρτώσεις που εξελίσσονται.
- Συγγενής σκολίωση: οφείλεται σε ανωμαλίες στη διάπλαση των σπονδύλων πριν από τη γέννηση.
- Νευρομυϊκή σκολίωση: σχετίζεται με παθήσεις όπως η εγκεφαλική παράλυση ή οι μυϊκές δυστροφίες.
- Εκφυλιστική σκολίωση ενηλίκων: αναπτύσσεται σε μεγαλύτερες ηλικίες λόγω ασύμμετρης φθοράς των δίσκων και των αρθρώσεων.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η κακή στάση σώματος ή το βάρος της σχολικής τσάντας δεν προκαλούν δομική σκολίωση, παρότι μπορεί να προκαλέσουν ενοχλήσεις στην πλάτη.
Συμπτώματα και σημάδια
Στα παιδιά και τους εφήβους
- Ο ένας ώμος ή η μία ωμοπλάτη φαίνεται ψηλότερα.
- Ασυμμετρία στη μέση ή στη λεκάνη.
- Εμφάνιση «ύβου» στη μία πλευρά της πλάτης όταν το παιδί σκύβει μπροστά.
- Συνήθως δεν υπάρχει πόνος, γι’ αυτό η παρατήρηση είναι σημαντική.
Στους ενήλικες
- Πόνος στη μέση και δυσκαμψία.
- Πόνος ή μούδιασμα στα πόδια, όταν συνυπάρχει στένωση και πίεση νεύρων.
- Αλλαγή στη στάση του σώματος ή αίσθημα ότι ο κορμός «γέρνει».
Διάγνωση
Η κλινική εξέταση περιλαμβάνει την παρατήρηση της πλάτης και τη δοκιμασία πρόσθιας κάμψης (Adams). Η διάγνωση επιβεβαιώνεται με ακτινογραφία όλης της σπονδυλικής στήλης, όπου μετράται η γωνία της κύρτωσης. Στα παιδιά εκτιμάται επίσης η σκελετική ωριμότητα, γιατί η πιθανότητα εξέλιξης είναι μεγαλύτερη όσο το παιδί συνεχίζει να αναπτύσσεται. Σε ειδικές περιπτώσεις μπορεί να ζητηθεί μαγνητική τομογραφία.
Θεραπευτικές επιλογές
Παρακολούθηση
Οι ήπιες κυρτώσεις συνήθως απλώς παρακολουθούνται με περιοδικό κλινικό και ακτινολογικό έλεγχο, ώστε να διαπιστωθεί αν εξελίσσονται.
Νάρθηκας
Σε παιδιά που αναπτύσσονται ακόμη και έχουν μέτριες κυρτώσεις, ο ειδικός κηδεμόνας σπονδυλικής στήλης μπορεί να βοηθήσει στον περιορισμό της εξέλιξης. Η αποτελεσματικότητά του εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη συνεπή χρήση.
Ειδική άσκηση και φυσικοθεραπεία
Προγράμματα ασκήσεων ειδικά σχεδιασμένα για τη σκολίωση μπορούν να συμπληρώσουν τη θεραπεία, να βελτιώσουν τη στάση και να μειώσουν τον πόνο στους ενήλικες.
Χειρουργική αντιμετώπιση
Συζητείται σε σοβαρές ή ταχέως εξελισσόμενες κυρτώσεις, καθώς και σε ενήλικες με σημαντικό πόνο ή νευρολογικά συμπτώματα που δεν ανταποκρίνονται στη συντηρητική θεραπεία.
Πρόληψη και έγκαιρος εντοπισμός
Η ιδιοπαθής σκολίωση δεν μπορεί να προληφθεί, όμως ο έγκαιρος εντοπισμός κάνει τη διαφορά. Οι γονείς μπορούν να παρατηρούν την πλάτη του παιδιού, ιδίως στα χρόνια της ταχείας ανάπτυξης, και να αναφέρουν κάθε ασυμμετρία στον παιδίατρο. Στους ενήλικες, η τακτική άσκηση και η διατήρηση της μυϊκής δύναμης του κορμού βοηθούν στη διαχείριση των συμπτωμάτων.
Πότε να δείτε γιατρό
Ζητήστε ιατρική εκτίμηση αν παρατηρήσετε ασυμμετρία στους ώμους, στη μέση ή στην πλάτη ενός παιδιού, ή αν ως ενήλικας έχετε επίμονο πόνο στη μέση, αλλαγή στη στάση του σώματος ή συμπτώματα στα πόδια.
Συχνές ερωτήσεις
Μπορεί το παιδί με σκολίωση να αθλείται;
Στις περισσότερες περιπτώσεις ναι. Η φυσική δραστηριότητα είναι ωφέλιμη, ενώ ο θεράπων γιατρός θα δώσει οδηγίες για ειδικές περιπτώσεις.
Σταματά η σκολίωση να εξελίσσεται;
Στην ιδιοπαθή μορφή, ο κίνδυνος εξέλιξης μειώνεται σημαντικά όταν ολοκληρωθεί η σκελετική ανάπτυξη, αν και οι μεγαλύτερες κυρτώσεις μπορεί να χρειάζονται παρακολούθηση και στην ενήλικη ζωή.
Πού να απευθυνθείτε
Για σωστή εκτίμηση της κύρτωσης και εξατομικευμένο πλάνο παρακολούθησης ή θεραπείας, μπορείτε να συμβουλευτείτε έναν έμπειρο ορθοπαιδικό χειρουργό, όπως ο Νικόλαος Ζερβάκης.
Το παρόν άρθρο έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την ιατρική εξέταση, τη διάγνωση ή τη θεραπεία από γιατρό.