Δεν σημαίνει κάθε φθορά του γονάτου ότι πρέπει να αντικατασταθεί ολόκληρη η άρθρωση. Σε ορισμένους ασθενείς η οστεοαρθρίτιδα περιορίζεται σε ένα μόνο τμήμα του γονάτου, ενώ τα υπόλοιπα διατηρούνται σε καλή κατάσταση. Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να εξεταστεί η μερική ή μονοδιαμερισματική αρθροπλαστική, μια επέμβαση που αντικαθιστά μόνο το κατεστραμμένο διαμέρισμα και διατηρεί τους υγιείς ιστούς.
Τα διαμερίσματα του γονάτου
Το γόνατο χωρίζεται λειτουργικά σε τρία διαμερίσματα:
- το έσω διαμέρισμα, στην εσωτερική πλευρά, που είναι και το συχνότερα προσβεβλημένο,
- το έξω διαμέρισμα, στην εξωτερική πλευρά,
- το επιγονατιδομηριαίο διαμέρισμα, ανάμεσα στην επιγονατίδα και το μηριαίο οστό.
Στη μερική αρθροπλαστική αντικαθίστανται οι αρθρικές επιφάνειες μόνο του διαμερίσματος που έχει φθαρεί, συνήθως του έσω.
Σε ποιους ταιριάζει
Η επιλογή του κατάλληλου ασθενούς είναι το κλειδί για ένα καλό αποτέλεσμα. Γενικά, η μερική αρθροπλαστική εξετάζεται όταν:
- η φθορά περιορίζεται σαφώς σε ένα διαμέρισμα,
- οι χιαστοί σύνδεσμοι, κυρίως ο πρόσθιος, είναι λειτουργικοί,
- η παραμόρφωση του γονάτου είναι ήπια και διορθώσιμη,
- το εύρος κίνησης είναι ικανοποιητικό,
- δεν υπάρχει φλεγμονώδης αρθρίτιδα, όπως η ρευματοειδής.
Η τελική απόφαση βασίζεται στην κλινική εξέταση, στις ακτινογραφίες σε όρθια θέση και, όπου χρειάζεται, σε ειδικές λήψεις ή μαγνητική τομογραφία. Σε ορισμένες περιπτώσεις η οριστική εκτίμηση γίνεται και διεγχειρητικά.
Πλεονεκτήματα
- Διατήρηση των υγιών ιστών: παραμένουν οι σύνδεσμοι και ο χόνδρος των υπόλοιπων διαμερισμάτων.
- Πιο «φυσική» αίσθηση: πολλοί ασθενείς αναφέρουν ότι το γόνατο μοιάζει περισσότερο με το φυσικό.
- Μικρότερη τομή και λιγότερη απώλεια αίματος.
- Συχνά ταχύτερη αποκατάσταση και μικρότερη νοσηλεία.
- Καλό εύρος κίνησης μετά την επέμβαση.
Περιορισμοί και πιθανοί κίνδυνοι
Η μερική αρθροπλαστική δεν είναι κατάλληλη για όλους. Υπάρχει πιθανότητα με την πάροδο του χρόνου να εμφανιστεί φθορά στα υπόλοιπα διαμερίσματα, οπότε μπορεί να χρειαστεί μετατροπή σε ολική αρθροπλαστική. Όπως σε κάθε χειρουργική επέμβαση, υπάρχουν κίνδυνοι λοίμωξης, θρόμβωσης, χαλάρωσης ή φθοράς των εμφυτευμάτων. Η προσεκτική επιλογή των ασθενών και η ακριβής χειρουργική τεχνική μειώνουν αυτούς τους κινδύνους.
Μερική ή ολική αρθροπλαστική;
Η σύγκριση δεν αφορά το ποια επέμβαση είναι «καλύτερη» γενικά, αλλά ποια ταιριάζει στη συγκεκριμένη άρθρωση. Όταν η φθορά είναι εκτεταμένη σε περισσότερα διαμερίσματα, ή όταν υπάρχει σημαντική αστάθεια ή παραμόρφωση, η ολική αρθροπλαστική είναι συνήθως η καταλληλότερη λύση. Όταν η βλάβη είναι εντοπισμένη, η μερική μπορεί να προσφέρει πλεονεκτήματα. Σε νεότερους ασθενείς με απόκλιση του άξονα, εναλλακτική μπορεί να είναι και η οστεοτομία.
Πώς γίνεται η επέμβαση
Η επέμβαση γίνεται συνήθως με περιοχική ή γενική αναισθησία. Μέσα από μια τομή μικρότερη από εκείνη της ολικής αρθροπλαστικής, ο χειρουργός αφαιρεί τον φθαρμένο χόνδρο και ένα λεπτό στρώμα οστού μόνο από το προσβεβλημένο διαμέρισμα του μηριαίου και της κνήμης. Στη θέση τους τοποθετούνται μεταλλικά εμφυτεύματα και ένα ένθετο πολυαιθυλενίου, που λειτουργεί ως νέα επιφάνεια ολίσθησης. Οι σύνδεσμοι και τα υπόλοιπα διαμερίσματα δεν αγγίζονται. Ιδιαίτερη σημασία έχει η σωστή τοποθέτηση και η ισορροπία των εμφυτευμάτων, ώστε να μην υπερφορτωθεί το υγιές τμήμα του γονάτου. Ο χρόνος νοσηλείας είναι συνήθως σύντομος και εξαρτάται από τη γενική κατάσταση του ασθενούς και την πορεία της κινητοποίησης.
Η αποκατάσταση
Η κινητοποίηση ξεκινά νωρίς, συνήθως από την πρώτη ημέρα, με βοήθημα βάδισης. Το πρόγραμμα φυσικοθεραπείας εστιάζει στο εύρος κίνησης, στην ενδυνάμωση και στη βελτίωση της ισορροπίας. Πολλοί ασθενείς επιστρέφουν στις καθημερινές τους δραστηριότητες σχετικά γρήγορα, ενώ ήπιες αθλητικές δραστηριότητες όπως το περπάτημα, το κολύμπι και το ποδήλατο είναι συνήθως εφικτές μετά από έγκριση του γιατρού.
Πότε να δείτε γιατρό
Αν έχετε πόνο κυρίως στη μία πλευρά του γονάτου, που επιμένει παρά τη συντηρητική θεραπεία και επηρεάζει το περπάτημα ή τον ύπνο, αξίζει να αξιολογηθεί αν η φθορά είναι εντοπισμένη και ποιες επιλογές υπάρχουν.
Συχνές ερωτήσεις
Μπορεί η μερική αρθροπλαστική να μετατραπεί σε ολική;
Ναι, αν στο μέλλον χρειαστεί, η μετατροπή σε ολική αρθροπλαστική είναι εφικτή.
Η μερική αρθροπλαστική είναι πιο απλή επέμβαση;
Είναι λιγότερο εκτεταμένη, αλλά απαιτεί ακρίβεια και σωστή επιλογή ασθενών, γι’ αυτό η εμπειρία του χειρουργού έχει σημασία.
Πού να απευθυνθείτε
Για να εκτιμηθεί αν είστε κατάλληλος υποψήφιος για μερική ή ολική αρθροπλαστική, μπορείτε να συμβουλευτείτε έμπειρο ορθοπαιδικό χειρουργό με εμπειρία στην αρθροπλαστική γόνατος, όπως ο Νικόλαος Ζερβάκης.
Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την ιατρική εξέταση και συμβουλή.