Ο πόνος στις αρθρώσεις είναι ένα πολύ συχνό πρόβλημα και πολλοί άνθρωποι χρησιμοποιούν τον όρο «αρθρίτιδα» για να τον περιγράψουν. Στην πραγματικότητα, υπάρχουν πολλές μορφές αρθρίτιδας. Οι δύο πιο γνωστές είναι η οστεοαρθρίτιδα και η ρευματοειδής αρθρίτιδα. Παρότι και οι δύο προκαλούν πόνο και δυσκαμψία, έχουν διαφορετική αιτία, εξέλιξη και αντιμετώπιση. Η διάκρισή τους είναι σημαντική για τη σωστή θεραπεία.
Τι είναι η οστεοαρθρίτιδα
Η οστεοαρθρίτιδα, γνωστή και ως εκφυλιστική αρθροπάθεια ή αρθρίτιδα φθοράς, είναι η πιο συχνή μορφή αρθρίτιδας. Χαρακτηρίζεται από σταδιακή φθορά του αρθρικού χόνδρου, του λείου ιστού που καλύπτει τις άκρες των οστών, καθώς και από αλλαγές στο υποκείμενο οστό, όπως ο σχηματισμός οστεοφύτων. Αφορά συνήθως αρθρώσεις που φέρουν βάρος, όπως τα γόνατα, τα ισχία και τη σπονδυλική στήλη, αλλά και τις μικρές αρθρώσεις των δαχτύλων.
Τι είναι η ρευματοειδής αρθρίτιδα
Η ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι ένα χρόνιο αυτοάνοσο νόσημα. Το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται κατά λάθος στον αρθρικό υμένα, τη μεμβράνη που επενδύει εσωτερικά τις αρθρώσεις, προκαλώντας φλεγμονή. Αν δεν αντιμετωπιστεί, η φλεγμονή μπορεί να οδηγήσει σε διάβρωση του χόνδρου και του οστού και σε παραμορφώσεις. Επειδή είναι συστηματική νόσος, μπορεί να επηρεάσει και άλλα όργανα.
Οι βασικές διαφορές
- Αιτία: η οστεοαρθρίτιδα σχετίζεται κυρίως με μηχανική φθορά και γήρανση των ιστών, ενώ η ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι αυτοάνοση φλεγμονώδης νόσος.
- Ηλικία έναρξης: η οστεοαρθρίτιδα εμφανίζεται συνήθως σε μεγαλύτερες ηλικίες, ενώ η ρευματοειδής μπορεί να ξεκινήσει σε οποιαδήποτε ηλικία, συχνά στη μέση ενήλικη ζωή.
- Κατανομή: η οστεοαρθρίτιδα αφορά συχνά μία ή λίγες αρθρώσεις, όχι απαραίτητα συμμετρικά. Η ρευματοειδής προσβάλλει συνήθως συμμετρικά πολλές μικρές αρθρώσεις, όπως των χεριών και των ποδιών.
- Πρωινή δυσκαμψία: στην οστεοαρθρίτιδα είναι σύντομη, ενώ στη ρευματοειδή διαρκεί συνήθως περισσότερο.
- Πόνος: στην οστεοαρθρίτιδα επιδεινώνεται με τη χρήση και βελτιώνεται με την ξεκούραση. Στη ρευματοειδή μπορεί να είναι έντονος και στην ανάπαυση και βελτιώνεται συχνά με την κίνηση.
- Γενικά συμπτώματα: η ρευματοειδής μπορεί να συνοδεύεται από κόπωση, χαμηλό πυρετό και απώλεια βάρους, κάτι που δεν συμβαίνει στην οστεοαρθρίτιδα.
Παράγοντες κινδύνου
Για την οστεοαρθρίτιδα σημαντικοί παράγοντες είναι η ηλικία, το αυξημένο σωματικό βάρος, οι παλαιότεροι τραυματισμοί των αρθρώσεων, η κληρονομικότητα και η επαναλαμβανόμενη καταπόνηση. Για τη ρευματοειδή αρθρίτιδα σημαντικοί είναι η γενετική προδιάθεση, το γυναικείο φύλο και το κάπνισμα.
Διάγνωση
Η διάγνωση βασίζεται στο ιστορικό και στην κλινική εξέταση. Στην οστεοαρθρίτιδα οι ακτινογραφίες δείχνουν στένωση του μεσάρθριου διαστήματος και οστεόφυτα. Στη ρευματοειδή αρθρίτιδα σημαντικό ρόλο παίζουν οι εξετάσεις αίματος, όπως οι δείκτες φλεγμονής και ειδικά αντισώματα, ενώ το υπερηχογράφημα και η μαγνητική τομογραφία μπορούν να αναδείξουν τη φλεγμονή από τα πρώτα στάδια.
Θεραπευτικές επιλογές
Οστεοαρθρίτιδα
- Άσκηση και ενδυνάμωση των μυών γύρω από την άρθρωση.
- Απώλεια βάρους, όταν χρειάζεται.
- Φυσικοθεραπεία και βοηθήματα, όπως μπαστούνι ή κατάλληλα υποδήματα.
- Αναλγητικά και, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, ενδαρθρικές εγχύσεις.
- Αρθροπλαστική σε προχωρημένα στάδια, όταν ο πόνος και ο περιορισμός της λειτουργίας δεν ελέγχονται με άλλα μέσα.
Ρευματοειδής αρθρίτιδα
Η θεραπεία καθοδηγείται κυρίως από ρευματολόγο και βασίζεται σε φάρμακα που τροποποιούν την πορεία της νόσου. Η έγκαιρη έναρξη της αγωγής είναι σημαντική για την πρόληψη της βλάβης των αρθρώσεων. Η φυσικοθεραπεία και η εργοθεραπεία βοηθούν στη διατήρηση της λειτουργικότητας, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις με σημαντική βλάβη μπορεί να χρειαστεί ορθοπαιδική χειρουργική αντιμετώπιση.
Πρόληψη
- Διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους.
- Τακτική, ήπια άσκηση.
- Προστασία των αρθρώσεων από τραυματισμούς.
- Διακοπή του καπνίσματος.
Πότε να δείτε γιατρό
Συμβουλευτείτε γιατρό αν έχετε επίμονο πόνο ή οίδημα σε αρθρώσεις, πρωινή δυσκαμψία που διαρκεί πολύ, ή αν παρατηρείτε ότι επηρεάζονται πολλές αρθρώσεις ταυτόχρονα. Η έγκαιρη διάγνωση είναι ιδιαίτερα σημαντική στη ρευματοειδή αρθρίτιδα.
Συχνές ερωτήσεις
Μπορεί κάποιος να έχει και τις δύο μορφές;
Ναι. Ένας ασθενής με ρευματοειδή αρθρίτιδα μπορεί με τον χρόνο να αναπτύξει και δευτεροπαθή φθορά στις αρθρώσεις.
Βοηθά η άσκηση και στις δύο;
Ναι, η κατάλληλα προσαρμοσμένη άσκηση είναι ωφέλιμη και στις δύο παθήσεις, βελτιώνοντας τη δύναμη, την κινητικότητα και την ποιότητα ζωής.
Πού να απευθυνθείτε
Για την εκτίμηση του πόνου στις αρθρώσεις και τη συζήτηση των ορθοπαιδικών θεραπευτικών επιλογών, μπορείτε να απευθυνθείτε σε έναν έμπειρο ορθοπαιδικό χειρουργό, όπως ο Νικόλαος Ζερβάκης.
Το παρόν άρθρο έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την ιατρική εξέταση, τη διάγνωση ή τη θεραπεία από γιατρό.